Online oplichting en deepfakes: zo bescherm je jezelf tegen scams

Scams en oplichting zijn al jarenlang een probleem, maar dankzij nieuwe technologieën worden ze steeds geavanceerder. Vooral deepfake-video’s en nep-audio-opnames maken het lastiger dan ooit om echt van nep te onderscheiden. McAfee heeft in december 2024 een enquête uitgevoerd onder 5000 mensen uit verschillende landen, en de resultaten laten zien hoe groot het probleem inmiddels is. In deze blog duiken we in de cijfers en geven we tips om jezelf te beschermen.

Hoe groot is het probleem?

Uit het onderzoek van McAfee blijkt dat een gemiddeld persoon dagelijks met 12 scams in aanraking komt. Voor Amerikanen ligt dat aantal nog hoger, namelijk 14 scams per dag. Dat betekent dat je continu alert moet zijn, want oplichters gebruiken allerlei methodes om je geld of persoonlijke gegevens te stelen.

Nog een zorgwekkende statistiek: 59% van de ondervraagden geeft aan dat zijzelf of iemand die ze kennen slachtoffer is geworden van een online scam. En van degenen die getarget zijn door oplichters, zegt 87% dat ze daadwerkelijk geld hebben verloren. Voor 33% van de slachtoffers ging het zelfs om bedragen van 500 dollar of meer.

Deepfakes: de nieuwe generatie oplichting

Deepfakes zijn hyperrealistische video’s of audio-opnames, gemaakt met kunstmatige intelligentie (AI). Oplichters gebruiken deze technologie om zich voor te doen als bekende personen, maar ook als jouw vrienden, familie of collega’s.

Voor slechts 5 dollar en in 10 minuten kunnen scammers een geloofwaardige deepfake maken. Hierdoor worden fraude en identiteitsdiefstal steeds makkelijker. En hoewel niet alle deepfake-video’s worden gebruikt voor scams, zijn ze wel overal te vinden. Dit zijn de platformen waar de meeste deepfake-video’s opduiken volgens Amerikaanse respondenten (percentage die heeft gerapporteerd van totaal aantal respondenten):

• Facebook: 68%
• Instagram: 30%
• TikTok: 28%
• X (voorheen Twitter): 17%
• Snapchat: 13%
• WhatsApp: 12%
• Telegram: 11%
• LinkedIn: 6%
• Discord: 5%

Populaire scams: herken de signalen

McAfee ontdekte dat mensen wereldwijd 25 verschillende soorten scams hebben gerapporteerd. Dit zijn de meest voorkomende vormen van oplichting:

• Nep verzendmelding van een pakketje
• Nep leveringsbericht va een pakketje
• Account verificatie scam
• Speciale aanbieding scam
• Nepfactuur

Oplichters doen zich ook tegenwoordig ook voor als Apple, Microsoft, Amazon of zelfs als jouw zoon of dochter die dringend geld nodig zou hebben. De scams worden steeds persoonlijke en geloofwaardiger, waardoor zelfs mensen die denken dat ze nooit in zo’n truc zullen trappen, alsnog slachtoffer worden.

Hoe herken je een deepfake of scam?

Het herkennen van een scam of deepfake is niet altijd makkelijk, maar er zijn een paar waarschuwingssignalen:

• Onrealistische claims – Bijvoorbeeld extreem hoge kortingen of beloftes die te mooi lijken om waar te zijn.
• Vreemde beelden – Let op onnatuurlijke huidtexturen, wazige achtergronden of vervormde gezichten in video’s.
• Verdachte website-links – Controleer of een link een officiële website is. Kijk of het domein klopt (bijv. amazon.com en niet amaz0n.biz).
• Te perfecte afbeeldingen of video’s – Deepfakes kunnen er soms té gepolijst uitzien.
• Onnatuurlijke stemmen – Als een video een robotachtige of niet bijpassende stem heeft, wees dan op je hoede.
• Lip-sync problemen – Beweegt de mond niet precies zoals de woorden? Dan kan het een deepfake zijn.
• Mismatch in branding – Kloppen logo’s, kleuren en stijlen van een e-mail of video met de echte huisstijl van het bedrijf?

Tips om jezelf te beschermen

Gelukkig kun je een paar simpele maatregelen nemen om de kans te verkleinen dat je slachtoffer wordt van oplichting:

1. Denk na voordat je klikt – Controleer links en e-mails zorgvuldig voordat je ergens op klikt.
2. Wees extra voorzichtig op social media – Oplichters gebruiken nepaccounts om mensen te misleiden.
3. Controleer video’s op glitches en vervormingen – Vooral in ogen, tanden of randen van het gezicht zijn vaak afwijkingen te zien.
4. Luister goed naar stemmen – Klinkt iemand opeens anders dan normaal? Wees dan sceptisch.
5. Gebruik beveiligingssoftware – Goede antivirussoftware kan helpen om verdachte bestanden of websites te herkennen en blokkeren. Vooral software waar ook Scam Protection in zit zoals McAfee+ Premium.

Blijf waakzaam en bescherm je gegevens

Online oplichting is een groot probleem en wordt steeds geavanceerder. Deepfake-technologie maakt het makkelijker voor oplichters om zich als iemand anders voor te doen, waardoor veel mensen alsnog in scams trappen – ondanks dat ze er steeds bewuster van worden.

Door de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen en op je hoede te blijven voor verdachte berichten, kun je de kans verkleinen dat je slachtoffer wordt. Wil je nog beter beschermd zijn? Overweeg dan betrouwbare beveiligingssoftware, zoals McAfee+ Premium Individual, die verdachte activiteiten herkent en blokkeert.

Deze blog is gebaseerd op het onderzoek van McAfee, bekijk voor meer informatie de PDF: The State of the Scamiverse.